✅ 1. KERAJAAN MAMLUK (1250–1517M)

Pusat: Kaherah, Mesir
Peranan: Penyelamat dunia Islam selepas kejatuhan Baghdad

✅ Pemimpin Penting

• Saifuddin Qutuz (1259–1260)
  • Mengalahkan Mongol dalam Perang Ain Jalut (1260)
  • Citation: Al-Maqrizi, Kitab al-Suluk; Ibn al-Athir, al-Kamil fi al-Tarikh
• Al-Zahir Baybars (1260–1277)
  • Menghapuskan baki Tentera Salib di Syam
  • Memperkukuh sistem ketenteraan & pos
  • Citation: Peter Holt, Egypt and the Mamluks
• Al-Mansur Qalawun (1279–1290)
  • Memajukan ekonomi dan institusi madrasah
  • Citation: Al-Maqrizi, al-Khitat
• An-Nasir Muhammad (1293–1341)
  • Era kemakmuran dan kestabilan panjang
  • Citation: Ibn Taghribirdi, al-Nujum al-Zahirah
• Tuman Bay II (1516–1517)
  • Sultan terakhir, tewas kepada Uthmaniyah
  • Citation: Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age

✅ 2. EMPAYAR UTHMANIYAH / OSMANLI (1299–1924)

Pusat: Istanbul
Tempoh: 624 tahun — empayar Islam paling lama

✅ Pemimpin Penting

• Osman I (1299–1326)
  • Pengasas negara Osmanli
  • Citation: Ibn Kemal, Tevarih-i Âl-i Osman
• Orhan Gazi (1326–1362)
  • Menawan Bursa; bina pentadbiran moden
  • Citation: Halil İnalcık
• Murad I (1362–1389)
  • Memasuki Balkan; menang di Kosovo
  • Citation: Stanford Shaw
• Mehmed II (1451–1481) — Al-Fatih
  • Menawan Konstantinople (1453)
  • Mengakhiri Empayar Rom Timur
  • Citation: Kritovoulos, History of Mehmed the Conqueror
• Suleiman al-Qanuni (1520–1566)
  • Zaman kemuncak empayar
  • Undang-undang Kanunname
  • Citation: Lord Kinross, The Ottoman Centuries
• Abdul Hamid II (1876–1909)
  • Reformasi akhir sebelum kejatuhan
  • Citation: Stanford Shaw
• Mehmed VI (1918–1922)
  • Sultan terakhir sebelum Khilafah dimansuhkan (1924)
  • Citation: Shaw & Shaw, History of the Ottoman Empire

✅ 3. DINASTI SAFAVID (1501–1736)

Pusat: Tabriz → Qazvin → Isfahan
Mazhab rasmi: Syiah Imamiyyah

✅ Pemimpin Penting

• Shah Ismail I (1501–1524)
  • Pengasas Safavid; menyatukan Iran
  • Citation: Roger Savory, Iran Under the Safavids
• Shah Tahmasp I (1524–1576)
  • Menghadapi Uthmaniyah & Uzbek
  • Citation: Savory
• Shah Abbas I (1588–1629) — Abbas the Great
  • Zaman keemasan Safavid
  • Memodenkan tentera
  • Membina Isfahan sebagai kota dunia
  • Citation: Willem Floor, Safavid Government Institutions

✅ 4. EMPAYAR MUGHAL INDIA (1526–1857)

Pusat: Delhi, Agra, Lahore
Asal-usul: Keturunan Timur (Timurid)

✅ Pemimpin Penting

• Babur (1526–1530)
  • Pengasas Mughal; menang Perang Panipat
  • Citation: Stanley Lane-Poole, History of the Moghul Emperors
• Humayun (1530–1556)
  • Jatuh dan bangkit semula sebelum meninggal dunia
  • Citation: Lane-Poole
• Akbar the Great (1556–1605)
  • Pentadbiran moden, perpaduan agama, ekonomi kukuh
  • Citation: Annemarie Schimmel, The Empire of the Great Mughals
• Jahangir (1605–1627)
  • Seni & budaya berkembang
  • Citation: Schimmel
• Shah Jahan (1628–1658)
  • Membina Taj Mahal
  • Citation: Schimmel
• Aurangzeb Alamgir (1658–1707)
  • Wilayah Mughal paling besar
  • Pentadbiran berasaskan syariah
  • Citation: Lane-Poole

✅ 5. KERAJAAN ISLAM NUSANTARA

Wilayah: Melaka, Aceh, Brunei, Pattani
Peranan: Penyebaran Islam ke Asia Tenggara

✅ Pemimpin Penting

• Sultan Mansur Shah (Melaka, 1459–1477)
  • Pentadbiran kukuh, hubungan diplomatik luas
  • Citation: Syed Naquib al-Attas, Islam Dalam Sejarah Melayu
• Sultan Alauddin Riayat Shah
  • Undang-undang maritim & syariah diperkuatkan
  • Citation: Buyong Adil, Sejarah Melayu
• Iskandar Muda (Aceh, 1607–1636)
  • Aceh menjadi kuasa maritim Islam terkuat
  • Citation: Denys Lombard, Kerajaan Aceh

✅ RINGKASAN RINGKAS (Bullet Point Tanpa Table)

• Selepas Abbasiyah jatuh, Mamluk bangkit dahulu, dipimpin Qutuz & Baybars.
• Kemudian dunia Islam dipimpin empayar paling kuat: Uthmaniyah, bermula dengan Osman I dan mencapai kemuncak bersama Mehmed II & Suleiman.
• Di Iran, Safavid muncul di bawah Shah Ismail I & Shah Abbas I.
• Di India, Mughal bangkit di bawah Babur, Akbar, Shah Jahan & Aurangzeb.
• Di Nusantara, Islam berkembang melalui pemimpin seperti Mansur Shah & Iskandar Muda.